Уживај во МАКЕДОНИЈА – По трагите на византиските императори во Тауресиум и Бадеријана

Тлото на Македонија крие многу занимливи нешта, остатоци од древни времиња, а на него се раѓале и значајни личности, меѓу кои и 2 византиски цареви – импреатори, вујко и внук, на чии родни места и денес постојат и живуркаат населби. Погодувате? Јустин и Јустинијан, вујко и внук од Тауресиум и Бадеријана, соседени древни градови денес блиски и соседни села Таор и Бадар.

Но тука нема да стане збор за нивната големина и достигнувања, туку за тоа како може да направите една убава прошетка со велосипед во должина од нешто повеќе од 50 километри, минувајќи низ занимливи предели на источниот крај на Скопската Котлина. Кругот можете да го започнете или преку правецот Маџари-Трубарево или Аеродром-Горно и Долно Лисиче до  Петровец – ‘Ржаничино и тука да се одлучите дали ќе скршнете десно по новиот афалтиран пат до Таор или ќе продолжите преку Катланово до Бадар од каде потоа следи најзанимливиот дел по земјен (off road) пат по кој чекореле и јавале овие византиски цареви со нивните војници, но и роднини – чичковци, стрини, вујни, а кој токму на половина пат меѓу наоѓалиштата на Бадеријана кај Бадар и Тауресиум кај Таор минува покрај познатото Катлановско Блато чие што користењето уште од XI век било регулирано со претходно добиено одобрение од црковните власти бидејќи било подарено на манастирот Св. Ѓорѓи Горг во Скопје. За Катлановското Блато односно езеро Ѓорче Петров во своите Материјали по изучувањето на Македонија запишал дека со шамакот, Блатото има доста големо значење за жителите на околните села, коишто од него прават рогозини за цело Скопско, но главното негово значење се состои во рибите со кои ја храни целата област, каде што ретко се носат риби од Дојранското Езеро, а никако не доаѓаат од Охридското. Најпозната риба е крапот (шаранот), но се среќаваат и јагули, сомови (дојдени од Вардар) и некои други видови риби. Правото за ловење риба, како и за правење рогозини е монопол на власта и се продава од Скопското беледие (Градски совет) на приватни лица. Денес, по неговото пресушување, со вашите велосипеди по земјениот пат ќе поминете покрај фазанеријата и крај еден мал заштитен дел кој денес е заштитено подрачје и собирна станица на птиците-преселници наесен од Северна Европа.

Веднаш над самото село Таор спроти црквата Св. Илија меѓу лозјата се наоѓаат ископините на древен град меѓу кои може да се најдат и доста исклесани плочи и мермерни столбови. Во историската хронологија овој локалитет се поврзува со големиот император Јустинијан Први, најмногу според податоците изнесени од неговиот биограф Прокопиј. Според историографот Прокопиј тој се родил во местото наречено Taurisium, во близина на кастелот (тврдина) наречен Бадеријана. Населбата била разрушена во големиот земјотрес од 518 година, чиј епицентар бил на местото од денешно Скопје, во кој меѓу другите настрадало и античкото Скупи. Јустинијан Први за да му се оддолжи на своето родно место, го обновува и доградува. Од ова место се пружа прекрасна глетка кон целата рамнина на Скопското Поле што ја потврдува стратешката важност и значење на местотоположбата на еден ваков утврден град.

Ископините кои се наоѓаат во подножјето на ридот крај земјениот пат на само 1,5 км северно од Бадар, а кои ова лето повторно беа истражувани, покрај местоположбата заедно со некои пронајдоци даваат основа за претпоставка дека тоа е Бадеријана. Во пишаните историски документи тврдината Бадеријана се среќава во раниот среден век во византиско време. Како утврден град под името Бадеријана постоел уште во раниот среден век во римско и византиско време, за што како потврда постојат два записи. Утврдената населба Бедеријана се споменува како родно место на византискиот цар Јустин I кој бил роднина – вујко на познатиот император Јустинијан I и владеел непосредно пред него од 518 до 527 година. Следното споменување од тоа време е од записот на познатиот византиски историчар Прокопиј Кесариски од VI век кој во својот ракопис за биографијата на Јустинијан I запишал дека тој се родил во местото Тауресиум во близина на кастелот наречен Бадеријана (Βεδεριανα).  Просторната близина на Таурсесиум и Бадеријана спомената во овој пишан историски документ се надополнува и поткрепува со историскиот факт дека таа е родно место на императорот Јустин I кој е во директна роднинска врска (вујко) со Јустинијан I, чии што периоди на владеење се последователни еден по друг од 518 преку 527 па сè до 565 година. Ваквите историски факти и поврзаност даваат појдовна основа за претпоставките за лоцирање на местоположбата на древните градови Бадеријана и Тауресиум во ископините на наоѓалиштата кои се наоѓаат во непосредната близина на современите села Бадар и Таор, во кои покрај сличноста во имињата се зачувани и народните преданија.

Ископините на Тауресиум и Бадеријана односно самите села Таор и Бадар се директно поврзани со пат во должина од 9 километри, од кои 85% од е земјен пат добар за „отпатно“ (off-road) возење со велосипед. На излезот од Таор веднаш скршнувате десно и се покрај плодните ниви и остатоците од некогашното Катлановско Блато стасувате до Фазанеријата, а да не се изненадите ако од густите грмушки крај патот ви излета некоја ретковидена птица како фазан, еребица, потполошка, потоа излегувате малку на асфалт, кој толку е закрпуван од дупки што чувството е како да возите по земјен off-road пат. Штом дојдете пред надвозникот во Катланово повторно вртите десно крај погонот на Солопром во правец на Блаце и Кожле каде што некаде кај последните викенд-куќи каде има и рачно изработен патоказ за Бадар скршнувате лево и повторно почнува земјен и каменест пат најпрвин со мала угорнина, а потоа убав спуст покрај лаките и барите од Пчиња од каде пред самиот влез на селото скршнувате десно и на стотина до 200 метри наидувате на ископините затскриени во дабовата шума.  Но понудата не завршува тука! Потоа може да продолжите преку Бадар до Катланово, место чии лековити води се користеле уште од дамнешните римски, византиски, отомански времиња, а кои и денес во отворените базени-дупки во шумата или во модерниот базен отворен за сите посетители од 17 до 21 часот, може во топлите и пријатни води да го одморите своето тело и да уживате како византиски царици и цареви – императори!

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *